Kronik böbrek hastalığı, böbrek yapısı veya işlevindeki kalıcı değişiklikleri kapsayan ve özellikle ileri yaştaki kedilerde daha sık karşılaşılan bir tablodur. Erken dönemde belirgin bir şikâyet olmayabilir; hastalık ilerledikçe belirtilerin türü ve şiddeti kediden kediye değişir. Tek bir kan sonucu veya evde gözlenen tek bir belirti tanı için yeterli değildir.
Evde fark edilebilecek değişiklikler
- Su içme ve idrar miktarında artış
- İştah azalması, seçici yeme veya kilo ve kas kaybı
- Bulantı düşündüren dudak yalama, mamadan uzaklaşma ya da kusma
- Halsizlik, daha fazla uyuma ve tüy bakımında azalma
- Ağız kokusu, kabızlık veya genel davranış değişikliği
Bu bulgular diyabet, hipertiroidi, karaciğer veya idrar yolu hastalıkları gibi başka durumlarda da görülebilir. Ayrıca kediler susuz kaldığında bazı böbrek değerleri geçici olarak değişebilir. Bu nedenle sonuçlar öykü ve fizik muayeneyle birlikte yorumlanır.
Tanı yaklaşımı neden birden fazla test içerir?
Veteriner hekim vücut ağırlığı ve kas durumundaki değişimi, hidrasyonu, ağız ve tiroit muayenesini değerlendirir. Kan biyokimyasında kreatinin, üre, elektrolitler ve fosfor gibi parametreler; tam idrar analizinde yoğunluk, sediment ve gerektiğinde kültür ele alınabilir. SDMA böbrek süzme işlevine ilişkin ek bilgi sağlayabilir, fakat hiçbir biyobelirteç tek başına kusursuz değildir. İdrar protein/kreatinin oranı, sistemik kan basıncı ve ultrason gibi görüntüleme yöntemleri hastalığın niteliğini ve eşlik eden sorunları anlamaya yardımcı olabilir.
IRIS, kronik böbrek hastalığı tanısı konmuş ve durumu stabil hastaların evrelenmesini önerir. Evreleme, uygun koşullarda tekrarlanan kreatinin ve/veya SDMA ölçümlerine dayanır; ardından proteinüri ve kan basıncıyla alt sınıflandırma yapılır. Akut böbrek hasarı, idrar yolu tıkanıklığı ve susuzluk gibi böbrek dışı ya da akut nedenler dışlanmadan evre etiketi verilmemelidir. Seri ölçümler, tek bir sayıya kıyasla değişimin yönünü göstermede daha değerlidir.
Takip ve destek planı
Amaç yalnızca laboratuvar değerlerini değil, kedinin yaşam kalitesini, yeterli beslenmesini ve hastalığa eşlik eden sorunları birlikte yönetmektir. Plan; uygun renal beslenme, yeterli su alımının desteklenmesi, fosfor dengesi, bulantı ve iştah sorunları, proteinüri, yüksek tansiyon, potasyum bozuklukları veya anemi gibi başlıklardan hastaya uygun olanları içerebilir. Reçeteli renal diyetler birçok hasta için yararlı olabilir, ancak geçiş yavaş yapılmalı ve kedinin yeterli kalori alması gözetilmelidir. İlaç, takviye veya diyet değişikliği evreye ve güncel tetkiklere göre veteriner hekim tarafından planlanmalıdır.
Evde izlenebilecekler
- Haftalık veya veterinerin önerdiği sıklıkta vücut ağırlığı
- İştah, günlük su tüketimi ve idrar alışkanlığındaki değişimler
- Kusma sıklığı, dışkılama, hareketlilik ve sosyal davranış
- Verilen ilaçların uygulanabilirliği ve olası yan etkiler
Kontrol aralığı sabit değildir. Evre, kan basıncı, proteinüri, beslenme durumu ve önceki sonuçların değişim hızına göre kişiselleştirilir. Kedinin normalde sevdiği mamayı reddetmesi veya kısa sürede kilo kaybetmesi, bir sonraki rutin randevuyu beklememek için yeterli olabilir.
Acil uyarılar
Tekrarlayan kusma ve suyu tutamama, belirgin bilinç değişikliği, çökme, nöbet, solunum güçlüğü, şiddetli halsizlik veya idrar yapamama acil değerlendirme gerektirir. Özellikle sık sık kum kabına gidip hiç idrar çıkaramayan erkek kedide alt idrar yolu tıkanıklığı olasılığı vardır; bu durum kronik böbrek hastalığı takibinden ayrı, zaman duyarlı bir acildir.
